Wyniki RAADS-R: co oznacza twój wynik

RAADS-R to jeden z najdokładniejszych kwestionariuszy w kierunku autyzmu dla dorosłych, które można wypełnić samodzielnie. Ma 80 stwierdzeń, a wynik ogólny wynosi od 0 do 240, więc trudno go czasem zinterpretować. W tym artykule wyjaśniamy, jak liczy się wynik, co oznaczają progi, jak czytać wyniki w poszczególnych obszarach i co możesz zrobić dalej.

Krótko o RAADS-R

Skalę Ritvo Autism Asperger Diagnostic Scale – Revised opublikowali w 2011 roku Riva Ariella Ritvo i współpracownicy. Powstała z myślą o dorosłych, u których autyzm mógł zostać przeoczony w dzieciństwie, często o osobach, które poradziły sobie w szkole i w pracy, ale zawsze czuły się inne. Stwierdzenia dotyczą relacji społecznych, zainteresowań i rutyn, języka oraz doznań zmysłowych.

RAADS-R pyta o dwa okresy życia: teraźniejszość i czas przed 16. rokiem życia. Ma to znaczenie, bo autyzm występuje od wczesnego dzieciństwa. Cechy obecne przez całe życie wyraźniej wskazują na autyzm niż cechy, które pojawiły się niedawno, na przykład w okresie stresu lub depresji.

Jak liczony jest wynik

Przy każdym stwierdzeniu wybierasz jedną z czterech odpowiedzi:

Prawda obecnie i przed 16. rokiem życia: 3 punkty
Prawda tylko obecnie: 2 punkty
Prawda tylko przed 16. rokiem życia: 1 punkt
Nigdy nie było to prawdą: 0 punktów

Siedemnaście stwierdzeń opisuje zwyczajne zachowania osób nieautystycznych, na przykład „Jestem osobą współczującą”. Punktuje się je odwrotnie, więc odpowiedź „nigdy nie było to prawdą” daje 3 punkty. Dzięki temu kwestionariusz wychwytuje też cechy, które trudno opisać wprost. Wszystkie punkty sumuje się w wynik ogólny od 0 do 240.

Co oznacza wynik ogólny

W pierwotnym badaniu próg ustalono na 65 punktów. Spośród uczestników autystycznych 97% uzyskało 65 punktów lub więcej, a spośród nieautystycznych nikt. Osoby autystyczne uzyskiwały średnio około 134 punktów, a osoby nieautystyczne około 26.

Na test-autism.com opisujemy wynik ogólny tak:

0–39: bardzo mało prawdopodobne, że masz autyzm. Zgłaszasz niewiele cech autystycznych.
40–64: mało prawdopodobne, że masz autyzm. Zgłaszasz pewne cechy, ale mniej niż większość osób autystycznych.
65–129: prawdopodobne, że masz autyzm. Twój wynik przekracza próg z pierwotnego badania.
130 i więcej: bardzo prawdopodobne, że masz autyzm. Twój wynik jest równy średniej osób autystycznych z pierwotnego badania lub od niej wyższy.

Pierwotne badanie przeprowadzono w wyspecjalizowanych ośrodkach, a uczestnicy odpowiadali w obecności specjalisty. Późniejsze badania w innych grupach, na przykład wśród osób skierowanych na diagnozę autyzmu, wykazały, że więcej osób nieautystycznych przekracza 65 punktów, niż sugerowało pierwsze badanie. Wiele z nich miało inne zaburzenia, takie jak lęk, depresja, ADHD czy zaburzenia osobowości, które mają pewne cechy wspólne z autyzmem. Wynik powyżej 65 to więc dobry powód, by dowiedzieć się więcej, ale nie dowód.

Cztery obszary

Twój wynik ogólny składa się z wyników w czterech obszarach. W pierwotnym badaniu zaproponowano też próg dla każdego obszaru, który osoby autystyczne zwykle osiągały:

Relacje społeczne (39 stwierdzeń, 0–117 punktów, próg 31): przyjaźnie, empatia, rozumienie niepisanych zasad społecznych i to, jak bardzo męczą cię sytuacje towarzyskie.
Ograniczone zainteresowania (14 stwierdzeń, 0–42 punkty, próg 15): intensywne zainteresowania, potrzeba rutyny i niezmienności oraz reakcje na zmiany.
Język (7 stwierdzeń, 0–21 punktów, próg 4): dosłowne rozumienie, rozumienie przenośni i nadążanie za wymianą zdań w rozmowie.
Zmysły i motoryka (20 stwierdzeń, 0–60 punktów, próg 16): przeszkadzające dźwięki, światło, faktury i zapachy oraz powtarzalne ruchy.

Obszary mogą powiedzieć więcej niż sam wynik ogólny. Wiele dorosłych osób autystycznych ma najwyższe wyniki w relacjach społecznych i doznaniach zmysłowych, ale ten wzór bardzo różni się u poszczególnych osób. Wysoki wynik tylko w jednym obszarze, na przykład w nadwrażliwości zmysłowej, może mieć też inne wyjaśnienia.

Co może zniekształcić wynik

Inne zaburzenia: lęk, depresja, trauma, ADHD i niektóre zaburzenia osobowości mogą sprawić, że zgodzisz się z wieloma stwierdzeniami.
Twoja obecna sytuacja: jeśli przechodzisz trudny okres, możesz opisywać siebie bardziej negatywnie niż zwykle.
Pamięć o dzieciństwie: trudno czasem przypomnieć sobie, jak było przed 16. rokiem życia. Jeśli to możliwe, zapytaj rodzica lub kogoś, kto znał cię w dzieciństwie.
Maskowanie: osoby, które przez wiele lat ukrywały swoje cechy, mogą ich u siebie nie rozpoznawać i uzyskać niższy wynik, niż można by się spodziewać. Mierzy to CAT-Q.

Co zrobić z wynikiem

Jeśli twój wynik przekracza 65 punktów, a zwłaszcza jeśli rozpoznajesz się w wielu stwierdzeniach o dzieciństwie, warto porozmawiać z lekarzem lub psychologiem o diagnozie autyzmu. Weź ze sobą wynik i kilka konkretnych przykładów z codziennego życia i z dzieciństwa. Przeczytaj nasz poradnik o tym, jak przejść diagnozę autyzmu w dorosłości.

Jeśli twój wynik jest niższy, ale nadal się w tym rozpoznajesz, twoje doświadczenia wciąż są ważne. Kwestionariusze przesiewowe nie wychwytują części osób autystycznych, zwłaszcza tych, które dużo maskują. Możesz też porównać wynik z AQ-50, który patrzy na cechy autystyczne z innej strony.

Chcesz zrobić test albo powtórzyć go? Zrób bezpłatnie test RAADS-R tutaj.