Giải thích điểm RAADS-R: kết quả của bạn có ý nghĩa gì

RAADS-R là một trong những bảng hỏi về tự kỷ kỹ lưỡng nhất dành cho người trưởng thành mà bạn có thể tự làm. Với 80 câu và tổng điểm từ 0 đến 240, kết quả có thể khó hiểu. Trong bài viết này, chúng tôi giải thích cách tính điểm, ý nghĩa của các ngưỡng điểm, cách đọc điểm của từng lĩnh vực và những gì bạn có thể làm tiếp theo.

Đôi nét về RAADS-R

Thang chẩn đoán tự kỷ và Asperger Ritvo – bản sửa đổi (Ritvo Autism Asperger Diagnostic Scale – Revised) được Riva Ariella Ritvo và các cộng sự công bố năm 2011. Thang đo được tạo ra cho những người trưởng thành có thể đã bị bỏ sót tự kỷ từ thời thơ ấu, thường là những người vẫn xoay xở được việc học và việc làm nhưng luôn cảm thấy mình khác biệt. Các câu hỏi bao quát quan hệ xã hội, sở thích và thói quen, ngôn ngữ, và trải nghiệm giác quan.

RAADS-R hỏi về hai giai đoạn trong cuộc đời bạn: hiện tại và khi bạn dưới 16 tuổi. Điều này quan trọng vì tự kỷ xuất hiện từ khi còn rất nhỏ. Những đặc điểm đã có suốt cuộc đời bạn chỉ rõ hơn về phía tự kỷ so với những đặc điểm mới xuất hiện gần đây, chẳng hạn trong một giai đoạn căng thẳng hoặc trầm cảm.

Cách tính điểm

Với mỗi câu, bạn chọn một trong bốn câu trả lời:

Đúng cả hiện tại lẫn khi tôi dưới 16 tuổi: 3 điểm
Chỉ đúng ở hiện tại: 2 điểm
Chỉ đúng khi tôi dưới 16 tuổi: 1 điểm
Chưa bao giờ đúng: 0 điểm

Mười bảy câu mô tả hành vi bình thường ở người không tự kỷ, chẳng hạn “Tôi là người biết cảm thông”. Những câu này được tính điểm đảo ngược, nên “Chưa bao giờ đúng” được 3 điểm. Nhờ vậy, bảng hỏi cũng nắm bắt được những đặc điểm mà người ta khó mô tả trực tiếp. Cộng tất cả lại, bạn có tổng điểm từ 0 đến 240.

Tổng điểm có ý nghĩa gì

Trong nghiên cứu gốc, ngưỡng điểm được đặt ở mức 65. Trong số người tham gia tự kỷ, 97% đạt từ 65 điểm trở lên, và không người tham gia không tự kỷ nào đạt mức đó. Người tham gia tự kỷ đạt trung bình khoảng 134 điểm, còn người không tự kỷ khoảng 26 điểm.

Trên test-autism.com, chúng tôi mô tả tổng điểm như sau:

0–39: rất ít khả năng là người tự kỷ. Bạn nhận thấy ở mình ít đặc điểm tự kỷ.
40–64: ít khả năng là người tự kỷ. Bạn nhận thấy một số đặc điểm, nhưng ít hơn phần lớn người tự kỷ.
65–129: có khả năng là người tự kỷ. Bạn vượt ngưỡng của nghiên cứu gốc.
Từ 130 trở lên: rất có khả năng là người tự kỷ. Điểm của bạn bằng hoặc cao hơn mức trung bình của người tự kỷ trong nghiên cứu gốc.

Nghiên cứu gốc được thực hiện tại các phòng khám chuyên khoa, với một chuyên gia có mặt khi người tham gia trả lời. Các nghiên cứu sau này ở những nhóm khác, chẳng hạn những người được giới thiệu đi đánh giá tự kỷ, cho thấy số người không tự kỷ đạt trên 65 điểm nhiều hơn so với nghiên cứu đầu tiên. Nhiều người trong số họ có các tình trạng khác như lo âu, trầm cảm, ADHD hoặc rối loạn nhân cách, vốn có một số đặc điểm chung với tự kỷ. Vì vậy, điểm trên 65 là lý do chính đáng để tìm hiểu thêm, nhưng không phải là bằng chứng.

Bốn lĩnh vực

Tổng điểm của bạn được tạo thành từ điểm của bốn lĩnh vực. Nghiên cứu gốc cũng đề xuất một ngưỡng cho từng lĩnh vực, và người tham gia tự kỷ thường đạt được các ngưỡng này:

Quan hệ xã hội (39 câu, 0–117 điểm, ngưỡng 31): tình bạn, sự đồng cảm, việc hiểu những quy tắc xã hội ngầm và mức độ mệt mỏi bạn cảm thấy trong các tình huống xã hội.
Sở thích hạn hẹp (14 câu, 0–42 điểm, ngưỡng 15): những mối quan tâm mãnh liệt, nhu cầu về thói quen và sự ổn định, và cách bạn phản ứng với sự thay đổi.
Ngôn ngữ (7 câu, 0–21 điểm, ngưỡng 4): hiểu mọi thứ theo nghĩa đen, hiểu lối nói hình ảnh và theo kịp nhịp qua lại của cuộc trò chuyện.
Giác quan – vận động (20 câu, 0–60 điểm, ngưỡng 16): bị khó chịu bởi âm thanh, ánh sáng, kết cấu bề mặt và mùi, cùng các cử động lặp đi lặp lại.

Các lĩnh vực có thể cho bạn biết nhiều hơn so với chỉ riêng tổng điểm. Nhiều người trưởng thành tự kỷ đạt điểm cao nhất ở quan hệ xã hội và trải nghiệm giác quan, nhưng mô hình này khác nhau rất nhiều giữa mỗi người. Điểm cao chỉ ở một lĩnh vực, chẳng hạn nhạy cảm giác quan, cũng có thể có những cách giải thích khác.

Điều gì có thể khiến điểm số gây hiểu lầm

Các tình trạng khác: lo âu, trầm cảm, sang chấn tâm lý, ADHD và một số rối loạn nhân cách có thể khiến bạn thấy mình đúng với nhiều câu.
Hoàn cảnh hiện tại: nếu đang trải qua giai đoạn khó khăn, bạn có thể mô tả bản thân tiêu cực hơn bình thường.
Ký ức thời thơ ấu: có thể khó nhớ mình như thế nào trước 16 tuổi. Nếu được, hãy hỏi cha mẹ hoặc người đã biết bạn từ nhỏ.
Che giấu: những người đã che giấu đặc điểm của mình nhiều năm có thể không nhận ra chúng ở bản thân và có thể đạt điểm thấp hơn dự kiến. CAT-Q đo điều này.

Làm gì với kết quả của bạn

Nếu điểm của bạn trên 65, và nhất là nếu bạn thấy mình trong nhiều câu về thời thơ ấu, bạn có thể cân nhắc trao đổi với bác sĩ hoặc nhà tâm lý về việc đánh giá tự kỷ. Hãy mang theo kết quả và vài ví dụ cụ thể từ cuộc sống hằng ngày và thời thơ ấu của bạn. Đọc hướng dẫn của chúng tôi về cách được đánh giá tự kỷ khi đã trưởng thành.

Nếu điểm của bạn thấp hơn nhưng bạn vẫn thấy mình trong đó, trải nghiệm của bạn vẫn đáng được ghi nhận. Bảng hỏi sàng lọc bỏ sót một số người tự kỷ, nhất là những người che giấu nhiều. Bạn cũng có thể so sánh với AQ-50, bài kiểm tra nhìn vào đặc điểm tự kỷ theo một cách khác.

Bạn muốn làm bài kiểm tra hoặc làm lại? Làm RAADS-R miễn phí tại đây.