Điểm AQ-50 của bạn có ý nghĩa gì?

AQ-50 là bảng hỏi sàng lọc tự kỷ được dùng rộng rãi nhất cho người trưởng thành, và nhiều người chọn nó làm bước đầu tiên. Khi làm xong, bạn nhận được một con số từ 0 đến 50. Nhưng 22, 29 hay 38 điểm thực sự có nghĩa là gì? Bài viết này giải thích cách tính điểm, các ngưỡng điểm bắt nguồn từ đâu và cách sử dụng kết quả của bạn.

AQ-50 ra đời từ đâu

Chỉ số phổ tự kỷ (Autism-Spectrum Quotient) do Simon Baron-Cohen và các cộng sự tại Trung tâm Nghiên cứu Tự kỷ (Autism Research Centre), Đại học Cambridge xây dựng và công bố năm 2001. Mục tiêu là tạo ra một bảng hỏi ngắn mà người trưởng thành có thể tự điền để cho thấy họ có bao nhiêu đặc điểm tự kỷ. Từ đó đến nay, bảng hỏi đã được dùng trong hàng trăm nghiên cứu và được dịch ra nhiều thứ tiếng.

Một ý tưởng quan trọng đằng sau AQ là đặc điểm tự kỷ tồn tại ở mọi người với mức độ khác nhau. Ai cũng có một số điểm, và người tự kỷ thường đạt điểm cao. Vì vậy, AQ-50 giỏi trong việc cho thấy bạn đại khái đang ở đâu, nhưng không thể nói chắc chắn bạn có phải là người tự kỷ hay không.

Cách tính điểm

AQ-50 có 50 câu, chẳng hạn “Tôi thích làm mọi việc theo cùng một cách, lặp đi lặp lại”. Bạn trả lời “Đồng ý”, “Hơi đồng ý”, “Hơi không đồng ý” hoặc “Không đồng ý”.

Mỗi câu cho 0 hoặc 1 điểm. Bạn được 1 điểm nếu câu trả lời nghiêng về phía một đặc điểm tự kỷ, bất kể bạn đồng ý hoàn toàn hay chỉ hơi đồng ý. Khoảng một nửa số câu được viết theo chiều ngược lại, chẳng hạn “Tôi dễ dàng đoán được ai đó đang nghĩ gì hoặc cảm thấy thế nào chỉ bằng cách nhìn vào khuôn mặt của họ”, nên ở những câu này bạn được điểm nếu không đồng ý. Điều đó có nghĩa là mức độ mạnh nhẹ của câu trả lời không ảnh hưởng đến điểm, chỉ có chiều của nó là quan trọng.

Tổng điểm có ý nghĩa gì

Trong nghiên cứu gốc:

Người trưởng thành không được chẩn đoán tự kỷ đạt trung bình khoảng 16 điểm.
Người trưởng thành tự kỷ đạt trung bình khoảng 36 điểm.
Khoảng 80% người trưởng thành tự kỷ đạt từ 32 điểm trở lên, so với chỉ 2% ở nhóm đối chứng.

Vì vậy, ngưỡng 32 thường được dùng để chỉ “nhiều đặc điểm tự kỷ”. Một nghiên cứu sau đó với những người được giới thiệu đến phòng khám chẩn đoán cho thấy ngưỡng 26 tốt hơn trong việc quyết định ai nên được đánh giá đầy đủ. Ngưỡng này nhận ra phần lớn những người sau đó được chẩn đoán, nhưng cũng bao gồm nhiều người không được chẩn đoán.

Trên test-autism.com, chúng tôi mô tả điểm số như sau:

0–15: rất ít khả năng là người tự kỷ. Mức này bằng hoặc thấp hơn mức trung bình của dân số nói chung.
16–24: ít khả năng là người tự kỷ. Bạn có một số đặc điểm, nhưng ít hơn phần lớn người tự kỷ.
25–34: có khả năng là người tự kỷ. Bạn vượt ngưỡng được dùng ở phòng khám, và từ 32 điểm thì cũng vượt ngưỡng của nghiên cứu gốc.
35–50: rất có khả năng là người tự kỷ. Mức này bằng hoặc cao hơn mức trung bình của người trưởng thành tự kỷ.

Năm lĩnh vực

50 câu được chia thành năm lĩnh vực, mỗi lĩnh vực mười câu, và bạn nhận được điểm từ 0 đến 10 cho mỗi lĩnh vực:

Kỹ năng xã hội: cách bạn trải nghiệm các tình huống xã hội và việc gặp gỡ người mới.
Chuyển đổi sự chú ý: bạn chuyển trọng tâm dễ đến đâu và xoay xở thế nào với thay đổi và gián đoạn.
Chú ý đến chi tiết: bạn để ý đến chi tiết, quy luật và con số nhiều đến mức nào.
Giao tiếp: các cuộc trò chuyện, chuyện phiếm xã giao và việc hiểu ý người khác.
Trí tưởng tượng: hình dung câu chuyện và ý định của người khác.

Người tự kỷ thường đạt điểm cao ở kỹ năng xã hội, giao tiếp và chuyển đổi sự chú ý. Chú ý đến chi tiết là một trường hợp đặc biệt: nhiều người không tự kỷ cũng đạt điểm cao ở đây, chẳng hạn những người làm việc với con số, công nghệ hoặc thiết kế. Vì vậy, một tổng điểm cao chủ yếu đến từ chú ý đến chi tiết có ý nghĩa khác với một tổng điểm cao trải đều trên cả năm lĩnh vực.

Điều gì có thể ảnh hưởng đến điểm của bạn

Lo âu xã hội và trầm cảm có thể khiến bạn đồng ý với nhiều câu về mặt xã hội, dù bạn không tự kỷ.
ADHD có một số đặc điểm chung với tự kỷ, nhất là về sự chú ý.
Che giấu: nếu đã quen che giấu đặc điểm của mình, bạn có thể trả lời dựa trên cách mình cư xử thay vì cảm nhận thật, và đạt điểm thấp hơn. CAT-Q đo điều này.
Cách nhìn nhận bản thân: AQ-50 dựa trên cách bạn nhìn nhận chính mình. Nghĩ đến những tình huống cụ thể thay vì trả lời theo ấn tượng chung có thể giúp ích.

Bước tiếp theo

Nếu bạn đạt từ 26 điểm trở lên và thấy mình trong các câu hỏi, bạn có thể cân nhắc trao đổi với bác sĩ về việc đánh giá. Nếu muốn có bức tranh đầy đủ hơn trước, bạn có thể làm RAADS-R, bài kiểm tra hỏi cả về thời thơ ấu của bạn. Đọc hướng dẫn của chúng tôi về cách được đánh giá tự kỷ khi đã trưởng thành.

Hãy nhớ rằng AQ-50 là công cụ sàng lọc, không phải chẩn đoán. Chỉ chuyên gia có chuyên môn mới có thể đưa ra chẩn đoán, sau khi đánh giá kỹ lưỡng quá trình phát triển và cuộc sống hiện tại của bạn. Sẵn sàng làm bài chưa? Làm AQ-50 miễn phí tại đây.