Αυτιστική συγκάλυψη: τι είναι και πώς τη μετρά το CAT-Q

Πολλά αυτιστικά άτομα περιγράφουν ότι ξοδεύουν πολλή ενέργεια για να φαίνονται «φυσιολογικά»: μιμούνται τους άλλους, κάνουν πρόβα στις συζητήσεις και κρύβουν ό,τι τους βγαίνει αυθόρμητα. Αυτό λέγεται συγκάλυψη (masking) ή καμουφλάρισμα. Μπορεί να κάνει τον αυτισμό δύσκολο να φανεί απ’ έξω, τόσο για τους άλλους όσο και, μερικές φορές, για το ίδιο το άτομο. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι είναι η συγκάλυψη, γιατί την κάνουν οι άνθρωποι, τι κοστίζει και πώς τη μετρά το ερωτηματολόγιο CAT-Q.

Τι είναι η συγκάλυψη;

Συγκάλυψη σημαίνει να κρύβει κανείς αυτιστικά χαρακτηριστικά ή να χρησιμοποιεί στρατηγικές για να ταιριάξει κοινωνικά. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν συχνά τον όρο καμουφλάρισμα, που περιλαμβάνει τρία πράγματα:

• Συγκάλυψη: να κρύβετε χαρακτηριστικά και να δείχνετε μια πιο κοινωνικά αποδεκτή εκδοχή του εαυτού σας, για παράδειγμα πιέζοντας τον εαυτό σας να κάνει βλεμματική επαφή, ελέγχοντας τις εκφράσεις του προσώπου σας ή συγκρατώντας επαναλαμβανόμενες κινήσεις.
• Αντιστάθμιση: να χρησιμοποιείτε στρατηγικές που έχετε μάθει για να αναπληρώσετε κοινωνικές δυσκολίες, για παράδειγμα έτοιμα «σενάρια» για την κουβεντούλα, κανόνες που μάθατε από ταινίες και βιβλία ή ανάλυση των συζητήσεων εκ των υστέρων.
• Αφομοίωση: να προσπαθείτε να μοιάσετε με τους άλλους, συχνά «παίζοντας έναν ρόλο», ακόμη κι όταν αυτό δεν σας βγαίνει φυσικά.

Η συγκάλυψη μπορεί να είναι συνειδητή ή τόσο αυτόματη, που το άτομο σχεδόν δεν την αντιλαμβάνεται. Πολλοί ξεκινούν από την παιδική ηλικία, αφού μάθουν ότι ο φυσικός τους τρόπος να είναι οδηγεί σε πειράγματα, εκφοβισμό ή επιπλήξεις.

Γιατί κάνουν οι άνθρωποι συγκάλυψη;

Σε μελέτες, αυτιστικά ενήλικα άτομα αναφέρουν διάφορους λόγους: για να κάνουν φίλους και να τους κρατήσουν, για να τα βγάλουν πέρα στο σχολείο και στη δουλειά, για να αποφύγουν τον εκφοβισμό ή τον αποκλεισμό και για να μην ξεχωρίζουν. Πολλοί λένε ότι το κάνουν για να είναι ασφαλείς. Η συγκάλυψη μπορεί να λειτουργεί βραχυπρόθεσμα και είναι μια κατανοητή αντίδραση σε έναν κόσμο που δεν είναι φτιαγμένος για αυτιστικά άτομα.

Τι κοστίζει η συγκάλυψη;

Η συγκάλυψη απαιτεί πολλή ενέργεια. Πολλοί περιγράφουν ότι νιώθουν εντελώς εξαντλημένοι μετά από κοινωνικές καταστάσεις που απ’ έξω φαίνονται αβίαστες. Η έρευνα έχει συνδέσει το έντονο καμουφλάρισμα με:

• εξάντληση και αυτό που πολλά αυτιστικά άτομα ονομάζουν αυτιστική εξουθένωση (autistic burnout)
• άγχος και κατάθλιψη
• την αίσθηση ότι κανείς δεν ξέρει ποιοι είστε πραγματικά ή ότι χάνετε την επαφή με τον εαυτό σας
• καθυστερημένη διάγνωση ή λανθασμένη διάγνωση

Το τελευταίο σημείο είναι σημαντικό. Επειδή η συγκάλυψη κρύβει τα χαρακτηριστικά, πολλά άτομα, ιδίως γυναίκες, αξιολογούνται πρώτα για άλλα θέματα, όπως άγχος, κατάθλιψη ή διατροφικές διαταραχές. Κάποια αναγνωρίζονται ως αυτιστικά μόνο στην ενήλικη ζωή, συχνά ύστερα από χρόνια που ένιωθαν διαφορετικά χωρίς να ξέρουν γιατί. Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο μας για τον αυτισμό στις γυναίκες και στα κορίτσια.

Πώς μετρά το CAT-Q τη συγκάλυψη

Το Camouflaging Autistic Traits Questionnaire (CAT-Q) αναπτύχθηκε από τη Laura Hull, τον William Mandy και τους συνεργάτες τους και δημοσιεύτηκε το 2019. Βασίζεται σε συνεντεύξεις στις οποίες αυτιστικά ενήλικα άτομα περιέγραψαν το δικό τους καμουφλάρισμα. Έχει 25 δηλώσεις, όπως «Έχω φτιάξει ένα σενάριο που ακολουθώ σε κοινωνικές καταστάσεις» και «Παρακολουθώ τη γλώσσα του σώματός μου ή τις εκφράσεις του προσώπου μου, ώστε να φαίνεται ότι νιώθω άνετα».

Απαντάτε σε μια κλίμακα από 1 («διαφωνώ απόλυτα») έως 7 («συμφωνώ απόλυτα»). Πέντε δηλώσεις βαθμολογούνται ανάποδα. Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 25 έως 175, και παίρνετε επίσης βαθμολογία για καθέναν από τους τρεις τομείς: αντιστάθμιση, συγκάλυψη και αφομοίωση.

Πώς να διαβάσετε το αποτέλεσμά σας στο CAT-Q

Για το CAT-Q δεν υπάρχει επίσημο όριο. Μια υψηλότερη βαθμολογία σημαίνει απλώς περισσότερο καμουφλάρισμα. Στην αρχική μελέτη, τα αυτιστικά ενήλικα άτομα ανέφεραν κατά μέσο όρο περισσότερο καμουφλάρισμα από τα μη αυτιστικά, αλλά οι ομάδες επικαλύπτονταν. Στο test-autism.com χρησιμοποιούμε αυτά τα εύρη ως χονδρικό οδηγό:

• 25–79: είναι πολύ απίθανο να καμουφλάρετε αυτιστικά χαρακτηριστικά
• 80–99: είναι απίθανο να καμουφλάρετε αυτιστικά χαρακτηριστικά
• 100–119: είναι πιθανό να καμουφλάρετε αυτιστικά χαρακτηριστικά
• 120 και άνω: είναι πολύ πιθανό να καμουφλάρετε αυτιστικά χαρακτηριστικά

Το CAT-Q δεν δείχνει αν είστε αυτιστικό άτομο. Πολλά μη αυτιστικά άτομα επίσης προσαρμόζονται για να ταιριάξουν, για παράδειγμα άτομα με κοινωνικό άγχος. Το αποτέλεσμα είναι πιο χρήσιμο μαζί με ένα ερωτηματολόγιο που μετρά αυτιστικά χαρακτηριστικά, όπως το AQ-50 ή το RAADS-R. Αν έχετε μέτρια βαθμολογία σε αυτά αλλά υψηλή στο CAT-Q, μπορεί να είναι ένδειξη ότι τα χαρακτηριστικά σας είναι κρυμμένα και ότι ένα ανιχνευτικό ερωτηματολόγιο τα υποεκτιμά.

Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας

Το να συνειδητοποιήσετε ότι κάνετε συγκάλυψη μπορεί να είναι ανακούφιση, αλλά και κάτι που σας κατακλύζει. Μερικά πράγματα που βοηθούν πολλούς ανθρώπους:

• Προσέξτε πότε κάνετε συγκάλυψη και πώς νιώθετε μετά. Ποιες καταστάσεις σας εξαντλούν περισσότερο;
• Προγραμματίστε χρόνο για ξεκούραση μετά από απαιτητικές κοινωνικές καταστάσεις.
• Βρείτε χώρους όπου μπορείτε να βγάλετε τη μάσκα, με ανθρώπους με τους οποίους νιώθετε ασφάλεια ή σε κοινότητες αυτιστικών ατόμων.
• Μιλήστε με έναν επαγγελματία αν νιώθετε εξαντλημένοι, αγχωμένοι ή καταθλιπτικοί ή αν θέλετε να αξιολογηθείτε για αυτισμό. Πείτε του ότι κάνετε συγκάλυψη, γιατί αυτό μπορεί να επηρεάσει την εικόνα που δίνετε. Διαβάστε τον οδηγό μας για το πώς να κάνετε αξιολόγηση για αυτισμό ως ενήλικας.

Αναρωτιέστε πόσο καμουφλάρεστε; Κάντε δωρεάν το CAT-Q εδώ.